أداة
تصريف فعل çalışmak
اكتب أيّ فعل تركي بالمصدر (مثل gelmek) وشاهد تصريفه في تسعة أزمنة، مع كل الضمائر، مثبتًا ومنفيًّا. الجذر بلون واللواحق بلون آخر، لترى كيف تُبنى الكلمة قطعة قطعة.
تصريف الفعلçalışmakيعمل، يدرسالجذر: çalış
المضارع المستمرّ (الآن)
Şimdiki zaman (-iyor)
ما يحدث الآن: «عم بعمل».
| أناben | çalışıyorum | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışıyorsun | |
| هو / هيo | çalışıyor | |
| نحنbiz | çalışıyoruz | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışıyorsunuz | |
| همonlar | çalışıyorlar |
المضارع (العادة)
Geniş zaman (-r)
العادات والحقائق والطلب المهذّب والوعد.
| أناben | çalışırım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışırsın | |
| هو / هيo | çalışır | |
| نحنbiz | çalışırız | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışırsınız | |
| همonlar | çalışırlar |
الماضي
Görülen geçmiş (-dı)
ما حدث وأنت متأكّد منه.
| أناben | çalıştım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalıştın | |
| هو / هيo | çalıştı | |
| نحنbiz | çalıştık | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalıştınız | |
| همonlar | çalıştılar |
المستقبل
Gelecek zaman (-acak)
ما سيحدث: «سأفعل».
| أناben | çalışacağım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışacaksın | |
| هو / هيo | çalışacak | |
| نحنbiz | çalışacağız | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışacaksınız | |
| همonlar | çalışacaklar |
الماضي المنقول
Duyulan geçmiş (-miş)
ما سمعته من غيرك أو اكتشفته الآن.
| أناben | çalışmışım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışmışsın | |
| هو / هيo | çalışmış | |
| نحنbiz | çalışmışız | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışmışsınız | |
| همonlar | çalışmışlar |
ينبغي
Gereklilik (-meli)
النصيحة والواجب: «المفروض».
| أناben | çalışmalıyım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışmalısın | |
| هو / هيo | çalışmalı | |
| نحنbiz | çalışmalıyız | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışmalısınız | |
| همonlar | çalışmalılar |
لو / ليت
Şart / dilek (-se)
التمنّي والافتراض، ومع mi للاقتراح.
| أناben | çalışsam | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışsan | |
| هو / هيo | çalışsa | |
| نحنbiz | çalışsak | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışsanız | |
| همonlar | çalışsalar |
يستطيع
Yeterlilik (-ebilir)
القدرة والإمكان والطلب المهذّب.
| أناben | çalışabilirim | |
| أنتَ / أنتِsen | çalışabilirsin | |
| هو / هيo | çalışabilir | |
| نحنbiz | çalışabiliriz | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışabilirsiniz | |
| همonlar | çalışabilirler |
الأمر والطلب
Emir ve istek
افعل! لنفعل! ليفعل!
| أناben | çalışayım | |
| أنتَ / أنتِsen | çalış | |
| هو / هيo | çalışsın | |
| نحنbiz | çalışalım | |
| أنتم (وحضرتك)siz | çalışın | |
| همonlar | çalışsınlar |
التصريف يُحسب آليًا حسب قواعد التركية. بعض الأفعال النادرة قد تختلف، وأشكال «أنا» في الأمر (geleyim) تعني «دعني…».
أفعال أخرى (١٦٩)
- belirtmekيذكر، يُشير إلى
- bırakmakيترك
- bildirmekيُبلغ، يُعلم
- bilmekيعرف
- binmekيركب
- biriktirmekيدّخر، يجمع
- bitirmekيُنهي
- boyatmakيدهن (عند الدهّان)
- bozdurmakيصرّف (نقودًا)
- bozulmakيتعطّل، يخرب
- bulmakيجد
- buluşmakيلتقي بـ
- çalışmakيعمل، يدرس
- çalmakيسرق؛ يعزف؛ يرنّ
- çarpışmakيصطدم (ببعض)
- çekmekيسحب
- çıkarmakيُخرج؛ يخلع
- çıkmakيخرج
- çırpmakيخفق (البيض)
- davet etmekيدعو (إلى مناسبة)
- değiştirmekيغيّر، يبدّل
- demekيقول؛ يعني
- denemekيجرّب
- dikkat etmekينتبه، يعتني
- diktirmekيُخيّط (عند الخيّاط)